Δευτέρα, 4 Ιουνίου 2012

ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ

             ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ

             το ρχιμανδρίτου Ζαχαρία Ζάχαρου

μιλία το π. Ζαχαρία νώπιον τν ερέων τς ερς Μητροπόλεώς μας, κατά τήν ερατική Σύναξη, στίς 18 Μαΐου .ε.
*
Σεβασμιώτατε, Σεβαστοί Πατέρες,
Τό θέμα μου εναι: «Μετάνοια καί ξομολόγηση».
να πολύ μεγάλο καί βαθύ σέ σημασία θέμα μέ πολλές πλευρές καί διαστάσεις. Θά προσπαθήσω νά θίξω κυρίως δύο σημεα:
α) Πρτον πώς μέ τήν μετάνοια καί ξομολόγηση ποδεικνύεται Θεός ληθής καί νθρωπος ψεύστης καί μως ατό δικαιώνει τόν νθρωπο.
β) Πώς ντροπή στήν ξομολόγηση μετατρέπεται σέ δύναμη, πού νικ τά πάθη καί ξαλείφει τήν μαρτία.

Μετάνοια καί ξομολόγηση
ξομολόγηση εναι τό μυστήριο τς μόλυντης κκλησίας, πού χει ς σκοπό νά ποδείξη τι Θεός εναι δίκαιος καί ληθινός σέ λα πού συνέλαβε χρόνως προαιώνια βουλή Του καί πρό παντός γιά τήν δημιουργία το νθρώπου κατ’ εκόνα καί καθ’ μοίωσή Του.
νθρωπος εναι τό τελειότερο κτίσμα τς δημιουργίας το Θεο. δίψα νά γνωρίσουμε συνεχς καί βαθύτερα τό μεγαλεο της «πρό καταβολς κόσμου κλήσεώς μας» δέν πρέπει νά δίνη νάπαυση στό νο καί στήν καρδιά μας «καθ’ κάστην μέραν χρις ο τό σήμερον καλεται, να μή σκληρυνθμεν πάτη τς μαρτίας».
Θεός κτισε καταρχς τόν νθρωπο, στεφανώνοντας τόν μέ δόξα καί τιμή. Χάρισε σέ ατόν τήν ρρητη θεωρία το Προσώπου Του, στε νά γνωρίζη τόν Δημιουργό Του, νά Τόν μιμεται καί νά αξάνη σέ γάπη καί εγνωμοσύνη πρός Ατόν. Καί ν δάμ καί Εα σαν γυμνοί, φεραν φθαρτη πνευματική περιβολή «καί οκ σχύνοντο» (Γέν. 2, 25).
Μέ τήν πτώση μως στό μάρτημα τς χαριστίας καί τς παρακος, ν καί νθρωπος δέν ρπη στή γ πως φις, στόσο φθάρη νος του καί γινε νίκανος νά κατοπτεύη τά «μή βλεπόμενα» καί τά «αώνια» (Β Κόρ. 4, 18). Ντροπιάστηκε τό κατ’ εκόνα πλάσμα, γιατί βυθίστηκε στήν βυσσο τν «βλεπομένων» καί τν «προσκαίρων» (Β Κόρ. 4, 18) καί γινε τό μεγαλύτερο τραμα τς ρατς κτίσεως. Τότε ο πρωτόπλαστοι «γνωσαν τι γυμνοί σαν, καί ρραψαν φύλλα συκς καί ποίησαν αυτος περιζώματα» (Γέν. 3, 7). δηλαδή φόρεσαν χιτώνα ασχύνης καί «κρύβησαν... πό προσώπου Κυρίου το Θεο» (Γέν. 3, 80). Μέ λλα λόγια νθρωπος πλανήθηκε καί χασε τήν δό το Θεο.
Τελικά, γιά νά μή ματαιωθ προαιώνια πρόθεση το Θεο γιά τό λογικό ποίημα τν χειρν Του, Κύριος, πό φατη εσπλαγχνία καί νεξιχνίαστη σοφία, πινόησε τρόπο σωτηρίας. λθε ταπεινά ς νθρωπος καί πρε πάνω Του τήν δική μας ασχύνη καί μέ τήν νάστασή Του μς νέδυσε πάλι μέ τό γιο καί μωμο μάτιο τς δόξης Του, πού δέν χει πλέον «σπίλον ρυτίδα» (φεσ. 5, 27). Δέν φησε σέ μς χνος ασχύνης, γιατί λοι «ο νειδισμοί τν νειδιζόντων Ατόν πεσον π’ Ατόν», πως λέγει Γραφή (Ρώμ. 15, 3). Χριστός, πιθυμώντας τήν θεραπεία καί σωτηρία μας, δέν λογαρίασε τόν αυτό Του. «ντί τς προκειμένης ατ χαρς πέμεινε σταυρόν, ασχύνης καταφρονήσας» (βρ. 12, 2). Μέ λλα λόγια Χριστός πομένοντας τήν ασχύνη το σταυρο, ξάλειψε τήν δική μας ασχύνη καί μς σωσε. Χάραξε τήν ταπεινή δό Το πάνω στήν γ, στε ποιος τήν κολουθήσει νά θεραπεύεται λοτελς. διος βεβαίως Κύριος καλε σέ μετάνοια λους τους μαρτωλούς καί τούς «κακς χοντας» (Μάτθ. 9,12). λλά μετάνοια πρός θεραπεία καί σωτηρία συνδέεται ναπόσπαστα μέ τήν ασχύνη.
Χριστός προσφέρεται στόν κόσμο ς ληθινός ατρός καί θεραπευτής τς νθρώπινης φύσης καί λέει: «ο χρείαν χουσιν ο σχύοντες ατρο, λλ’ ο κακς χοντες... ο γάρ λθον καλέσαι δικαίους, λλά μαρτωλούς ες μετάνοιαν» (Μάτθ. 9, 12-13). Κύριος καλε τούς κακς χοντας σέ θεραπεία καί τούς μαρτωλούς σέ μετάνοια. Μέ λλα λόγια, θεραπεία συνδέεται στενά μέ τήν μετάνοια.
Τό Εαγγέλιο το Χριστο ρχίζει μέ τούς λόγους: «Μετανοετε• γγικε γάρ βασιλεία τν ορανν». Ο λόγοι ατοί εναι συνέχιση το διαλόγου μεταξύ του Θεο καί τν νθρώπων μέσα στόν Παράδεισο, ποος διακόπηκε ξαιτίας τς παρακος τν Πρωτοπλάστων. Τά λόγια ατά προσφέρονται ν ψει μίας νέας δημιουργίας, νός νέου γένους, το ποίου γενάρχης εναι διος Δημιουργός, Χριστός. μετάνοια, πομένως, εναι τό μέσο μέ τό ποο ξαλείφεται μαρτία καί τελικά πραγματοποιεται γιά τόν νθρωπο πρωταρχική ρήση το Θεο: «ποιήσωμεν νθρωπον κατ’ εκόνα μετέραν καί καθ’ μοίωσιν» (Γέν. 1, 26)
Γιά νά μπορέση νά θεραπευθ ψυχή πό τήν μαρτία μέ τήν μετάνοια, πρέπει πρτα νθρωπος νά γνωρίση τήν μαρτία του. νθρωπος μακριά πό τόν Θεό βρίσκεται στό σκοτάδι καί εναι δύνατο νά δή τήν πτώση του. ταν, μως, μέ τήν πίστη δεχθ ρμα Θεο, δέχεται συγχρόνως στήν καρδιά το τό θεο καί πουράνιο πρ τς χάρης το Θεο. νθρωπος τότε φωτίζεται καί ποκτ μία καινούρια θεωρία. θεωρία ατή εναι διπλή. θεϊκή φλόγα πό τήν μία μορφώνει μέσα στήν καρδιά το πιστο τήν πουράνια εκόνα το Κτίστου της Λόγου, καί πό τήν λλη ποκαλύπτει τήν βυσσο το σκότους στό ποο βρίσκεται νθρωπος στήν πτώση του. θεωρία ατή εναι να θαυμαστό δρο το ορανο καί δέν παύει συνεχς νά μπνέη τόν νθρωπο σέ μεγαλύτερη μετάνοια. Γενν μέσα το τή δίψα νά ποβάλη «πάσαν ρυπαρίαν καί περισσείαν κακίας» (ακ.1,21) καί νά πιστρέψη στόν οκο το Πατρός μέ τήν μετάνοια.
Σύμφωνα μέ τόν λόγο το ποστόλου Παύλου: «πν φανερούμενον φς στι» (φεσ. 5,13). ντίθετα μαρτία εναι πλάνη καί σκοτάδι. πομένως, μέσως μόλις πιστός διαγνώση τήν μαρτία του, δέν τήν κρύβει, λλά μολογε τήν πτώση το νώπιόν του Προσώπου το Θεο. πιστός φέρνει τήν μαρτία το μπροστά στό Φς καί Ατό τήν ξαλείφει. Σέ ατό γκειται δύναμη το μυστηρίου τς ξομολόγησης στήν κκλησία.
«άν επωμεν τι μαρτίαν οκ χομεν, αυτούς πλανμεν καί λήθεια οκ στιν ν μίν. άν μολογμεν τάς μαρτίας μν πιστός στι καί δίκαιος να φή μίν τάς μαρτίας καί καθαρίση μς πό πάσης δικίας» (Α` ωάν. 1,8-9)
Μέ τήν μετάνοια καί τήν ξομολόγησή μας νώπιόν του Θεο μολογομεν πρτα μία μεγάλη καί παγκόσια λήθεια: τήν λήθεια τς πτώσης μας. Θά μπορούσαμε νά πομε τι, ν πάρχη μία περίπτωση κατά τήν ποία νθρωπος ποδεικνύεται λάθητος μπροστά στά μάτια το Κυρίου, εναι ταν μολογ τήν μαρτωλότητά του. Τότε νθρωπος ληθεύει κατ’ ξοχήν καί γι’ ατό λκύει τό Πνεμα τς ληθείας, τό ποο τόν φέρνει σέ βαθειά συναίσθηση τς πτωχείας του καί πομένως τόν δηγε σέ μετάνοια. Τό διο Πνεμα παρέχει συγχρόνως τήν θεραπεία καί τήν δικαίωση.
ξομολόγηση πρέπει νά γίνεται λεύθερα. κούσια ξαγόρευση τς μαρτίας φανερώνει τι νθρωπος δέν θέλει τήν μαρτία καί ατό τοιμάζει μέσα το τόπο γιά νά δεχθ τήν χάρη το γίου Πνεύματος, ποία τόν καθαρίζει πό κάθε καθαρσία. πως λέει Ψαλμός: «τήν μαρτίαν μου γνώρισα καί τήν νομίαν μου οκ κάλυψα• επα ξαγορεύσω κατ’ μο τήν νομίαν μου τ Κυρίω• καί σύ φήκας τήν σέβειαν τς καρδίας μου» (Ψάλμ. 31, 5). νθρωπος μαθαίνει μέ τήν ξομολόγηση καί τήν μετάνοια νά θέλη τό σωστό. Μυεται, δηλαδή, στή γνώση το θελήματος το Θεο καί πομένως βρίσκει τήν δό τς ζως.
ποιος μετανοε ληθινά, κατά τήν ξομολόγηση ναλαμβάνει τήν εθύνη τν παραπτωμάτων το λοκληρωτικά καί δέν δικαιώνει τόν αυτό του, πως πραξε δάμ στόν Παράδεισο ρίχνοντας τήν εθύνη στόν Θεό. Ατή στάση θεραπεύει τόν νθρωπο πό τήν περηφάνεια καί τόν δηγε στήν ταπείνωση, ποία πισπά τήν αματική χάρη το Θεο, πως λέει καί Γραφή: « Θεός περηφάνοις ντιτάσσεται ταπεινος δέ δίδωσι χάριν» (Παροιμ. 3, 34 καί Πετρ. 5, 5).
Θεός δέν κρίνει δύο φορές. άν μες ζομε κάτω πό τήν κρίση το λόγου το Θεο καί κατακρίνουμε τόν αυτό μας στήν ξομολόγηση, τότε διαφεύγουμε τήν τελική κρίση τς σχάτης μέρας: « τόν λόγον μου κούων καί πιστεύων τ πέμψαντι μέ χει ζωήν αώνιον καί ες κρίσιν οκ ρχεται, λλά μεταβέβηκεν κ το θανάτου ες τήν ζωήν» (ωάν. 5, 24). Ο Πατέρες μς λένε τι νθρωπος πού ναλαμβάνει κούσια τήν ατομεμψία καί τήν ατοκατάκριση τρέχει πρός τά Πάθη το Χριστο. Τό πιό χαρακτηριστικό παράδειγμα ατο του λόγου εναι καλός ληστής, ποος πετίμησε τόν βλάσφημο ληστή καί κατέκρινε τόν αυτό το λέγοντας: «οδέ φοβή σύ τόν Θεόν, τι ν τ ατ κρίματι ε; Καί μες μέν δικαίως ?ξια γάρ ν πράξαμεν πολαμβάνομεν. Οτος δέ οδέν τοπον πραξεν. Καί λεγε τ ησού• μνήσθητί μου, Κύριε, ταν λθης ν τή βασιλεία Σου. Καί επεν ατ ησούς• μήν λέγω σοί, σήμερον μετ’ μο ση ν τ Παραδείσω» (Λούκ. 23, 40-43)
Μέ τήν ληθινή ατοκατάκριση πιστός φομοιώνεται στή χάρη το Σταυρο καί τς ναστάσεως το Κυρίου. προσωπικός του σταυρός γίνεται Σταυρός το Χριστο καί τσι λαμβάνει τήν χάρη τς ναστάσεως το Κυρίου. κριβς ατό συνέβη στήν περίπτωση το καλο ληστ. σταυρός το ληστ μετατράπηκε ατοστιγμεί σέ Σταυρό το Χριστο καί αθημερόν σώθηκε. ληθινή ατομεμψία ποδίδει πάντοτε δόξα στόν Θεό καί νειδος στόν πεπτωκότα. «Γενέσθω ληθής Θεός, πς δέ νθρωπος ψεύστης» (Ρώμ. 5, 8). καρδιά, δηλαδή, το μετανοοντος πληροται πό εγνωμοσύνη, διότι διακατέχεται πό τήν πίγνωση τι «τι μαρτωλν ντων μν Χριστός πέρ μν πέθανεν» (Ρώμ. 5,8) καί δωρεάν σωσεν τούς σεβες.
μέγας εράρχης Χρυσόστομος, ναφερόμενος στόν μνο τν Τριν Παίδων στήν βαβυλώνιο κάμινο, λέει τι εχαριστήρια προσευχή εναι ατή πού συνοδεύεται πό ατομεμψία. Λέει χαρακτηριστικά: «Θέλεις νά μάθης πς εναι εχαριστήριος προσευχή; κουε τί επον ο τρες παδες: μάρτομεν, νομήσαμεν δίκαιος ε Κύριε πί πάσιν ος ποίησας μίν, τι ν ληθινή κρίσει πάντα πήγαγες. Διότι εχαριστήριος προσευχή πρός τόν Θεόν εναι νά μολογς πρός Ατόν τάς μαρτίας σου, πράγμα τό ποον ποδεικνύει τι καμες χιλιάδες μαρτήματα καί ζητς νά σού τά συγχωρήση Θεός. Τότε μόνον προσφέρεις εχαριστήριον προσευχήν». (Ε.Π.Ε. Ι. Χρύσ. τ. 9 σέλ.101).
Μέ τήν μετάνοια καί τήν ξομολόγηση ποβάλλουμε «τό φρόνημα τς σαρκός» καί προσλαμβάνουμε τό φρόνημα « καί ν Χριστ ησο». Τό φρόνημα το Χριστο εναι κρως ταπεινό καί δήγησε τόν διο κούσια μέχρι τά κατώτερα μέρη τς γής, γιά νά βρ καί νά σώση τούς δεσμίους του δη. πορεία το Χριστο εναι ντίθετη πό ατήν το δάμ. δάμ θέλησε νά νεβ μόνος του καί νά γίνη σος μέ τόν Θεό καί γι’ ατό πεσε σέ βυθό πωλείας. νθρωπος πού μετανοε, μως, πορεύεται πρός τά κάτω, σύμφωνα μέ τό παράδειγμα το δεύτερου δάμ, το Κυρίου. ταν νθρωπος φτάση στό μηδέν τς ταπείνωσης, τότε γίνεται λικό κατάλληλο πρός ναδημιουργία, διότι εναι χαρακτηριστικό του Θεο νά δημιουργ πό τό μηδέν «κολλήθη τ δάφει ψυχή μού• ζσον μέ κατά τόν λόγον Σου» (Ψάλμ. 118, 25).
Πρίν τήν μετάνοια νθρωπος χει στραμμένες λες τίς φυσικές του δυνάμεις στήν γ «ξ ς λήφθη». νος το εναι διαιρεμένος καί διάχυτος στήν κτίση. Μέσα το φέρει να κενό καί προορισμός το μένει νεκπλήρωτος. νθρωπος φέρεται πρός τήν βυσσο το μηδενός. ληθινή μετάνοια καί ταπεινή ξομολόγηση συνοδεύονται πάντα μέ τήν συντριβή τς καρδις. Ατή συντριβή φέρνει στήν καρδιά βαθύ πόνο γιά τήν σχήμια τς πτώσης μας. εεργετικός ατός πόνος, σάν να ροτρο, ργώνει τήν καρδιά καί ξεριζώνει πό ατήν τά γκάθια καί τά ζιζάνια. Δηλαδή, τήν λευθερώνει πό τά πάθη τς τιμίας. Ατός πόνος εναι θεραπευτικός, διότι νοποιε λες τίς φυσικές δυνάμεις τς ψυχς μέσα στήν καρδιά καί στρέφει τήν γαπητική τς δύναμη πρός μία λλη βυσσο, τήν βυσσο το θείου λέους. Τότε νθρωπος εναι πεπληρωμένος, ζ «κατά φύσιν», μλλον «κατά χάριν». ναγεννημένος νθρωπος χει ψυχική γεία καί νέρχεται στό πίπεδό της ντολς το Κυρίου, ποία μς καλε «νά γαπμεν Ατόν ν λη τή καρδία μν καί ν λη τή ψυχή μν καί ν λη τή διανοία μν» (πρβλ. Δεύτ. 6, 5 καί Μάτθ. 22, 37 καί Μάρκ. 12, 30 καί Λούκ. 10, 27).
Πάνω στή γ δέν πάρχει τέλος γιά τήν μετάνοια. Τά τέκνα το Θεο δέν παύουν μέσω το μυστηρίου τς μετανοίας καί τς ξομολόγησης νά γνίζουν τούς αυτούς τους, διότι, « Θεός Φς στι καί σκοτία ν Ατ οκ στιν οδεμία» ( ω. 1, 5).
(συνεχίζεται στό πόμενο)




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου